وقتی درباره ارزش‌های یک سازمان صحبت می‌کنیم، معمولاً مجموعه‌ای از واژه‌ها مانند شفافیت، احترام یا مسئولیت‌پذیری به ذهن می‌رسد. اما ارزش‌های سازمانی زمانی اهمیت واقعی پیدا می‌کنند که بتوانند به یک معیار عملی برای تصمیم‌گیری تبدیل شوند؛ به‌ویژه در موقعیت‌هایی که انتخاب میان چند گزینه، ساده و روشن نیست.
در یونیلیور، چهار ارزش «شفافیت»، «احترام»، «مسئولیت‌پذیری» و «پیشگامی» بخشی از چارچوبی هستند که شیوه فعالیت شرکت و نحوه رفتار افراد را تعریف می‌کنند. در ساختار فعلی یونیلیور، این ارزش‌ها در کنار اصول اخلاقی و حرفه‌ای دیگر، چارچوبی را می‌سازند که اصول مورد انتظار از کارکنان، مدیران و اعضای هیئت‌مدیره را برای فعالیت روزمره مشخص می‌کند. به‌این‌ترتیب، ارزش‌ها قرار است در شیوه اداره کسب‌وکار، مدیریت ریسک و نحوه مواجهه با مسائل مختلف نیز دیده شوند.
تبدیل ارزش به قاعده
تفاوت میان یک ارزش سازمانی و یک شعار، در امکان تبدیل شدن آن به رفتاری مشخص است. برای مثال، «شفافیت» به‌تنهایی یک مفهوم کلی است. اما زمانی که در قالب اصول مشخص کسب‌وکار تعریف شود، می‌تواند به شفافیت در ارتباطات، مقابله با فساد، رعایت قوانین رقابت، حفاظت از اطلاعات و گزارش دادن تخلف‌ها منجر شود.
این دقیقاً همان نقشی است که اصول حرفه‌ای و اخلاقی در یونیلیور ایفا می‌کنند. این چارچوب، اصولی را تعیین می‌کند که کارکنان باید در فعالیت‌های روزمره خود رعایت کنند و موضوعاتی مانند مقابله با فساد، رقابت منصفانه، حفاظت از اطلاعات و احترام به افراد را در بر می‌گیرد. در این نگاه، ارزش‌ها از سطح مفاهیم کلی وارد فرایندهای واقعی سازمان می‌شوند.
وجود استانداردهای روشن، در اینجا اهمیت پیدا می‌کند؛ چراکه افراد در موقعیت‌های پیچیده باید بدانند چه رفتاری قابل قبول است و در مواجهه با یک مسئله، به چه اصولی رجوع کنند.
یونیلیور برای همین منظور، سلامت کسب‌وکار را در ساختاری سه‌گانه دنبال می‌کند: پیشگیری، شناسایی و واکنش. این چارچوب شامل ارزیابی ریسک، استانداردهای مکتوب و آموزش، در کنار سازوکارهایی مانند گزارش‌دهی، پایش، بررسی و اقدام اصلاحی است. در نتیجه، شفافیت در اینجا بخشی از سیستم اداره کسب‌وکار است.
احترام معیاری برای نحوه انجام کار است
احترام نیز زمانی قابل مشاهده است که به رفتارهای مشخص تبدیل شود. نحوه تعامل با همکاران، مشتریان، تأمین‌کنندگان و سایر ذی‌نفعان، بخشی از این تصویر است. احترام به افراد یکی از حوزه‌های صریح اصول و ارزش‌های یونیلیور است.
این رویکرد یک نکته مهم دارد: احترام به معنای ایجاد چارچوبی است که در آن افراد بتوانند بدون تبعیض، تهدید یا رفتار نامناسب، وظایف خود را انجام دهند و مسائل را مطرح کنند.
در چنین محیطی کارکنان و حتی ذی‌نفعان بیرونی می‌توانند نگرانی‌های خود درباره نقض احتمالی اصول را به‌صورت محرمانه گزارش کنند و سازوکارهایی برای بررسی گزارش‌ها و جلوگیری از تلافی‌جویی نسبت به گزارش‌دهندگان وجود دارد.
مسئله مسئولیت‌پذیری و پاسخ‌گویی
در یک سازمان، مسئولیت‌پذیری فقط به این معنا نیست که هر فرد وظیفه خودش را انجام دهد. موضوع مهم‌تر، مشخص بودن مسئولیت در قبال نتیجه تصمیم‌ها و ریسک‌های مرتبط با آن‌هاست.
این موضوع از طراحی محصول و ایمنی گرفته تا زنجیره تأمین، حفاظت از اطلاعات و نحوه ارتباط با ذی‌نفعان را در بر می‌گیرد. هر تصمیم می‌تواند پیامدهایی فراتر از همان واحد یا تیم داشته باشد و به‌همین‌دلیل، مسئولیت‌پذیری نیازمند نگاه کردن به اثرات تصمیم در کل سازمان است.
در ساختار حاکمیتی یونیلیور، مسئولیت اجرای روزمره اصول اخلاقی و حرفه‌ای به سطوح مختلف مدیریت در گروه‌های کسب‌وکار و واحدهای سازمانی واگذار شده و این ساختار با شبکه‌ای از مسئولان و کمیته‌های سلامت کسب‌وکار پشتیبانی می‌شود.
پیشگامی فراتر از تولید محصول جدید
چهارمین ارزش، «پیشگامی» است؛ مفهومی که در یک شرکت مبتنی بر نوآوری، تنها به تولید محصول جدید محدود نمی‌شود.
پیشگامی یعنی آمادگی برای تغییر، جست‌وجوی راه‌های بهتر و استفاده از فناوری برای حل مسائل جدید؛ اما این حرکت زمانی ارزشمند است که در کنار آن، اصول کسب‌وکار نیز حفظ شوند.
برای نمونه، توسعه هوش مصنوعی فرصت‌های تازه‌ای برای تحقیق‌وتوسعه، تولید و زنجیره تأمین ایجاد کرده است. اما استفاده از این فناوری هم‌زمان پرسش‌هایی درباره داده، امنیت، تصمیم‌گیری و نحوه استفاده مسئولانه از فناوری ایجاد می‌کند.
به‌همین‌دلیل، پیشگامی در یک سازمان بزرگ نمی‌تواند از مسئولیت جدا باشد. نوآوری و پیشگامی در کنار سرعت و جسارت و با چارچوب‌های روشن برای مدیریت ریسک و رفتار حرفه‌ای پایدارتر است.
آزمودن ارزش‌ها در شرایط دشوار
ارزش‌های یک سازمان بیش از هر زمان دیگری در موقعیت‌هایی معنا پیدا می‌کنند که تصمیم‌گیری دشوار است. وقتی یک تصمیم تجاری با یک ملاحظه اخلاقی روبه‌رو می‌شود، وقتی یک خطا باید گزارش شود، وقتی یک مسئله در زنجیره تأمین ایجاد می‌شود یا زمانی که فردی درباره یک رفتار نادرست نگرانی دارد، چارچوب ارزش‌ها باید بتواند مسیر را روشن کند.
در یونیلیور، این ارتباط میان ارزش‌ها و رفتار از طریق اصول حرفه‌ای، سیاست‌های اجرایی، آموزش‌های حوزهٔ سلامت کسب‌وکار و ساختارهای نظارت و پاسخ‌گویی ایجاد شده است. به‌این‌ترتیب، ارزش‌های سازمانی به بخشی از سیستم تصمیم‌گیری تبدیل می‌شوند؛ نه مجموعه‌ای از واژه‌ها که تنها در اسناد سازمانی باقی بمانند.