بستهبندی، پیش از رسیدن به خط بازیافت
یکی از اصول مهم در طراحی بستهبندیهای پایا، طراحی برای بازیافت است. منظور از این رویکرد، انتخاب مواد و ساختارهایی است که پس از مصرف، امکان تفکیک و پردازش آنها در زیرساختهای بازیافت بیشتر باشد.
برای مثال، بستهبندیهایی که از ترکیب چند ماده ناسازگار ساخته شدهاند، ممکن است فرایند بازیافت را دشوارتر کنند. در مقابل، سادهسازی ساختار بستهبندی و انتخاب مواد سازگارتر با فرایندهای بازیافت، میتواند به بازگشت آسانتر مواد به چرخه تولید کمک کند. بههمیندلیل، تصمیمهای مربوط به جنس بستهبندی، نوع برچسب، رنگ و چسب، بخشی از فرایند مهندسی محصول به شمار میروند.
در این مسیر، کاهش وزن و حجم بستهبندی نیز اهمیت دارد. هرچه برای تولید یک بستهبندی، ماده کمتری مصرف شود، میزان منابع مورد نیاز و مواد باقیمانده پس از مصرف نیز میتواند کاهش پیدا کند. البته این کاهش باید با حفظ کیفیت، ایمنی و عملکرد بستهبندی همراه باشد؛ چراکه بستهبندی همچنان باید وظیفه اصلی خود را بهدرستی انجام دهد.
از انتخاب مواد تا بهینهسازی بستهبندی
رویکرد یونیلیور در این حوزه، بر بهینهسازی مواد و ساختار بستهبندی استوار است. حرکت به سوی ساختارهای تکمادهای، استفاده از مواد بازیافتی پس از مصرف در صورت امکان و سازگاری با الزامات فنی و ایمنی و کاهش مصرف پلاستیک خام، از جمله موضوعاتی هستند که در طراحی و بازطراحی بستهبندی مورد توجه قرار میگیرند.
این تصمیمها زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکنند که در مقیاس تولید انبوه اجرا شوند. یک تغییر کوچک در وزن یا ساختار بستهبندی، در صورت تکرار در میلیونها واحد محصول، میتواند به کاهش مصرف مواد و هدررفت منابع کمک کند. از این منظر، مهندسی بستهبندی بخشی از تلاش گستردهتر برای کاهش اثرات زیستمحیطی محصولات است.
در یونیلیور ایران نیز این رویکرد باتوجهبه ویژگیهای بازار و ظرفیتهای زنجیره تأمین و صنعت بازیافت کشور دنبال میشود. بهینهسازی بستهبندی محصولات، کاهش مصرف پلاستیک خام در برخی بطریها و توجه به استانداردهای بستهبندی محصولات محلی، از جمله زمینههایی هستند که میتوانند به استفاده کارآمدتر از منابع کمک کنند.
بااینحال، تحقق اقتصاد چرخشی به تصمیمهای تولیدکننده محدود نمیشود. کیفیت زیرساختهای جمعآوری و تفکیک، ظرفیت صنعت بازیافت و مشارکت مصرفکنندگان نیز در بازگشت مواد به چرخه تولید نقش دارند. بههمیندلیل، طراحی پایا زمانی اثر بیشتری خواهد داشت که در کنار آن، زیرساختها و رفتارهای مناسب برای مدیریت پسماند نیز توسعه پیدا کنند.
پایایی بستهبندی در نهایت به معنای ایجاد تعادل میان کیفیت محصول، کارایی و مسئولیت زیستمحیطی است. یونیلیور ایران با ادامه مسیر بهینهسازی و بازطراحی بستهبندی، تلاش میکند این ملاحظات را از مرحله طراحی تا پایان چرخه عمر محصول در نظر بگیرد. در این نگاه، هر تصمیم مهندسی میتواند بخشی از تلاش برای استفاده بهتر از منابع و ساختن آیندهای پایاتر و روشنتر برای همه باشد.